Wanneer je werkt met persoonsgegevens, is het belangrijk om stil te staan bij de risico’s voor de privacy van betrokkenen. Zeker voor organisaties die werken aan certificering volgens ISO 27701 – de privacy uitbreiding op ISO 27001 – zijn privacy impact assessments (PIA’s) en data protection impact assessments (DPIA’s) cruciale instrumenten. Maar wat is nu eigenlijk het verschil? Wanneer voer je welke uit? En hoe helpt een GRC-tool zoals CompliTrack je hierbij?
DPIA en PIA: wat is het verschil?
Laten we bij het begin beginnen.
PIA staat voor Privacy Impact Assessment. Dit is een breed begrip dat verwijst naar een beoordeling van privacyrisico’s binnen een project, proces of systeem waarin persoonsgegevens worden verwerkt. Het doel van een PIA is om inzicht te krijgen in privacyrisico’s, en deze waar mogelijk te mitigeren.
DPIA is een specifieke vorm van een PIA, namelijk een Data Protection Impact Assessment, zoals voorgeschreven door de Algemene Verordening Persoonsgegevens (AVG). Een DPIA is verplicht in situaties waarin gegevensverwerkingen waarschijnlijk een hoog risico inhouden voor de rechten en vrijheden van natuurlijke personen. Denk bijvoorbeeld aan grootschalige monitoring, profiling of verwerking van gevoelige gegevens.
Wat zegt de AVG over DPIA’s?
De AVG (artikel 35) stelt duidelijke eisen aan een DPIA:
- Een systematische beschrijving van de verwerkingen.
- De doeleinden van de verwerking.
- De gerechtvaardigde belangen van de verwerkingsverantwoordelijke.
- Een beoordeling van de noodzaak en proportionaliteit.
- Een analyse van risico’s voor betrokkenen.
- De beoogde maatregelen om deze risico’s te beperken.
De koppeling met ISO 27701
ISO 27701 bouwt voort op ISO 27001 en biedt een raamwerk voor het beheren van persoonsgegevens binnen een informatiebeveiligingsmanagementsysteem (ISMS). In tegenstelling tot de AVG, die juridisch bindend is, is ISO 27701 een normatief raamwerk. Het vereist geen specifieke DPIA, maar stelt wél dat organisaties moeten kunnen aantonen hoe zij privacyrisico’s beheersen.
Concreet stelt ISO 27701:
- Dat je privacyrisico’s systematisch moet identificeren
- Dat je moet documenteren hoe deze risico’s worden beoordeeld.
- Dat je passende technische en organisatorische maatregelen neemt.
- Dat je betrokkenen informeert en hun rechten respecteert.
Een goede DPIA of PIA helpt dus aantoonbaar bij het voldoen aan ISO 27701 – én aan de AVG.
In vijf stappen naar een effectieve DPIA of PIA
Hieronder een praktisch stappenplan voor het uitvoeren van een PIA of DPIA, waarmee je als organisatie direct aan de slag kunt:
1. Breng de gegevensverwerking in kaart
Start met een beschrijving van de gegevensverwerking:
- Welke gegevens worden verzameld?
- Voor welk doel?
- Wie heeft toegang?
- Hoe lang worden de gegevens bewaard?
Gebruik bij voorkeur een verwerkingsregister als basis. Binnen CompliTrack kun je hiervoor eenvoudig een template aanmaken in je documentatiebeheer.
2. Beoordeel de noodzaak en proportionaliteit
Is het echt nodig om deze gegevens te verwerken? Kun je het doel ook bereiken met minder of andere gegevens? Dit helpt je om ‘privacy by design’ toe te passen – een belangrijk principe binnen zowel de AVG als ISO 27701.
3. Analyseer de risico’s
Hier inventariseer je de mogelijke risico’s voor betrokkenen. Denk aan:
- Onrechtmatige toegang (datalek)
- Misbruik van gevoelige informatie
- Reputatieschade
- Discriminatie of uitsluiting
Maak gebruik van een risciomatrix zoals ook besproken in de blog van 10 september over risicoanalyse, om kans en impact te bepalen.
4. Stel beheersmaatregelen op
Denk aan versleuteling, pseudonimisering, toegangscontrole of het beperken van bewaartermijnen. Maak je maatregelen concreet en wijs verantwoordelijken toe.
5. Documenteer en evalueer
Een goede DPIA is geen momentopname, maar een levend document. Herzie deze periodiek, bijvoorbeeld jaarlijks of bij grote wijzigingen.
Binnen CompliTrack kun je deze herziening eenvoudig borgen via de audit- of takenmodule. Zo voorkom je dat evaluaties vergeten worden en blijf je aantoonbaar compliant.
Hoe helpt GRC-software zoals CompliTrack?
Voor veel kleinere organisaties is het uitvoeren van een volledige DPIA best een uitdaging. GRC-software zoals CompliTrack maakt dit proces behapbaar:
- Takenbeheer: begeleid het hele PIA- of DPIA-proces stapgewijs, inclusief notificaties en verantwoordingsstappen.
- Auditmodule: plan en volg periodieke evaluaties van uitgevoerde PIA’s en bewaak de follow-up op verbetermaatregelen.
- Documentbeheer: leg PIA’s en DPIA’s gestructureerd vast, gekoppeld aan processen of projecten.
- Risicobeheer: gebruik bestaande risicomatrices voor impactanalyse van privacyrisico’s – afgestemd op jouw ISO-framework.
Zo wordt privacyrisicobeheer geen losse exercitie, maar een geïntegreerd onderdeel van je bredere GRC-aanpak. Dat sluit ook naadloos aan op eerdere inzichten uit de blog “van risicoanalyse naar actie“ van 2 maart 2025.
Klaar om jouw privacybeheer te professionaliseren?
Wil je aan de slag met privacy impact assessments, maar weet je niet waar te beginnen? Of wil je weten hoe CompliTrack jouw organisatie concreet kan ondersteunen bij ISO 27701 en AVG-compliance?
Geef een reactie